تاریخ : جمعه, ۴ اسفند , ۱۴۰۲ Friday, 23 February , 2024
5

در سوگ کیومرث پوراحمد؛ عاشق ترین زندگان

  • کد خبر : 183960
  • 23 فروردین 1402 - 18:43
در سوگ کیومرث پوراحمد؛ عاشق ترین زندگان
خودکشی در هر شرایطی امری نکوهیده است و برای آن هیج توجیهی پذیرفته نیست و هر کس اندک تمایلی در اینباره احساس می کند بایستی با مشاور و روانشناس صحبت کند. با این حال خودکشی کیومرث پوراحمد برای بسیاری از مردم که جزئیات و علت این مرگ تلخ را نمی دانند سوالاتی بوجود آورده است. این نوشته به بررسی خودکشی از منظر امیل دورکیم پرداخته است

جمهوریت ناصر تبریزی– یک هفته از خبر هولناک مرگ خودخواسته کیومرث پور احمد ، گذشته است. هر چه سعی کردم درکی از این واقعیت تلخ، آن هم از سوی انسان آزاده ای همچون پور احمد سرزده ، نتوانستم با خود کنار بیایم. دست به دامان دورکیم شدم شاید بشود از طریق یکی از بزرگانی که در این حوزه صاحب نظر هستند، توجیهی بیایم.

خودکشی از در دیدگاه دورکیم

دورکیم در کتاب خود با نام «خودکشی» که در سال ۱۸۹۷ منتشر شد، عوامل اجتماعی مؤثر بر خودکشی را تحلیل و استدلال کرد که این فقط یک مشکل شخصی نیست، بلکه یک پدیده اجتماعی است که تحت تأثیر روابط و هنجارهای درون یک جامعه قرار دارد.در این راستا،دورکیم چهار نوع خودکشی را شناسایی کرد: خودخواهانه ، نوع‌دوستانه، آنومیک  و جبرگرایانه. برای باز شدن مطلب خلاصه ای از «انواع خودکشی از دید دورکیم «را طرح می کنم.

۱- خودکشی خودخواهانه

«خودکشی خودخواهانه زمانی اتفاق می‌افتد که فرد فاقد یکپارچگی اجتماعی یا احساس تعلق در یک جامعه است. در این نوع از خودکشی، رابطه فرد با جامعه و محیط بسیار ضعیف و کمرنگ بوده و فرد در بافت جامعه حضور چشمگیری ندارد و منزوی گشته است. به عبارتی چنین افرادی خودکشی می‌کنند، چون اتصالی به جمع ندارند و از آن غایب هستند. این غیبت می‌تواند منجر به بی‌معنا شدن،افسردگی و در نهایت مرگ شود.»

اینکه لحظه ای هم بتوان در وجود «پوراحمد» چنین حسی را فرض گرفت، هیچ محلی از اعراب ندارد. بطور قطع کارگردانی در سطح کیومرث پور احمد ، رابطه عمیق و تنگاتنگی ( حتی پس از مرگ) با جامعه و محیط خود داشته و جایگاه او در سینمای ایران جاودانی خواهد بود و به طور قطع استقبال بی نظیر مردم از فیلم های او تعلق خاطر مردم به پوراحمد شفاف و روشن بوده است.

۲- خودکشی نوع‌دوستانه

«این نوع خودکشی در نقطه مقابل خودکشی خودخواهانه است؛ یعنی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد نسبت به گروه احساس یکپارچگی و تعهد بیش از حد قوی دارد و این خودکشی را وظیفه خود می‌داند. خودکشی زنان پس از فوت همسر، خودکشی افراد قبیله پس از فوت رئیس قبیله و هاراگیری در ژاپن از این نوع خودکشی‌ها محسوب می‌شوند.»

در واقع کارگردان نامی ایران با زندگی و خلق آثار خود، همواره عشق به انسان و جامعه را دلیلی زندگی عنوان میکرئد. لذا شکل دوک خودکشی در مورد پوراحمد نیز منتفی است..

۳- خودکشی آنومیک

خودکشی آنومیک یا بی‌قانون، در غیاب مقررات اجتماعی رخ می‌دهد؛ یعنی زمانی که افراد در زندگی خود فاقد جهت و هدف هستند. این نوع خودکشی در شرایطی از اجتماع رخ می‌دهد که استانداردها ، ضوابط و ارزش‌های اجتماعی فروریخته و عدم ثبات اجتماعی فراگیر می‌شود. شکست بازار بورس در سال ۱۹۳۰ در آمریکا، مواردی از چنین خودکشی‌هایی را رقم زد.»

همانطوری که دورکیم در شکل سوم خودکشی مطرح می کند، نبود جهت و هدف در غیاب مقررات اجتماعی فرد را به سوی خودکشی می کشاند. شاید کارگردان فقید ایران از گسست روابط اجتماعی، دل نگران و آزرده بود، اما با ساخت فیلمهای خود هدف و برنامه خود را برای طرح مسایل اجتماعی به روشنی بیان می کرد.

۴- خودکشی جبرگرایانه

«این مورد هم زمانی اتفاق می‌افتد که احساس ناتوانی و ناامیدی بر فرد غلبه می‌کند و فشار ضوابط، قوانین و ارزش‌های اجتماعی چنان بر او سنگینی می‌کند که خود را اسیر آن‌ها تصور کرده و راه نجاتی جز خودکشی پیش پا نمی‌بیند. خودکشی جبرگرایانه در جوامعی انجام می‌شود که شهروندانش ترجیح می‌دهند بمیرند تا زندگی کنند. البته دورکیم معتقد بود خودکشی جبرگرایانه تنها یک بحث نظری است و احتمالاً در واقعیت وجود ندارد.»

با وجود اینکه دورکیم به این نوع خودکشی تنها مبتنی بر نظریه معتقد بوده و امکان وقوع آنرا بسیار ضعیف می دانست، باید امروزه خطاب به این نظریه پرداز بزرگ، تاکید کنیم که استاد:

بر خلاف اعتقاد شما، نوع چهارم خود کشی بیداد می کند.  انگشت بر دهان شاهد مرگ خودخواسته  کسانی هستیم که نه «خودخواهانه» نه »نوع دوستانه» و نه«آنومیک»  بل «جبرگرایانه» به حذف خویش از روزگار اقدام می کنند. دردی که آنرا غیر قابل تحمل می کند، این است که بر خلاف نظریه دورکیم، و بقول شاملو « مردگان امسال، عاشق ترین زندگان بودند…..»

بیشتر بخوانید :

 

 

 

لینک کوتاه : https://jomhouriat.ir/?p=183960

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰